De laatste trend is het ontwerpen van ‘storytelling dashboards’ en ‘self-narrating dashboards’. Dit zijn geavanceerde overzichten die zelf context geven bij de cijfers. Bij afwijkende waarden kunnen ze zelf oorzaken aanwijzen en ze kunnen ook vervolgstappen suggereren, allemaal dankzij generatieve AI.
Stormachtige ontwikkeling
De focus verschuift van het tonen van één grafiek naar een opeenvolging van schermen, annotaties, highlights en scrollytelling-achtige schermen die samen een coherent verhaal vormen. Sommige platformen, zoals Reelmind en RunWay, experimenteren al met AI-gegenereerde video’s, 3D-modellen en voice-overs waarmee ruwe data worden omgezet in een media-ervaring in plaats van een statisch dashboard.
Het is zelfs mogelijk om met AI automatisch ‘ephemeral data stories’ te genereren. Dit zijn tijdelijk zichtbare visualisaties, bijvoorbeeld voor een alarm tijdens een crisissituatie of voor een vereenvoudigd overzicht om snelle besluitvorming mogelijk te maken in een team waarbij niet alleen materiedeskundigen aan tafel zitten.
Een stap verder gaan de ‘spatio-temporele’ datavisualisaties die inzichtelijk maken hoe een bepaalde situatie zich ontwikkelt over de tijd, bijvoorbeeld verkeersstromen per uur in een stad of de verspreiding van een virus per regio per week. Deze visualisaties maken gebruik van IoT- en sensordata om onder meer heatmaps met tijdlijnen te maken.
Het kan nog gekker: de bekende tweedimensionale grafieken en diagrammen maken soms al plaats voor 3D-dataruimtes waarin je kunt rondlopen om een beter begrip te krijgen van de samenhang van verschillende processen. Ten slotte biedt geovisualisatie interactieve kaarten en multilaags-projecties die experts een beter inzicht moeten geven in bijvoorbeeld logistieke processen of stedenbouwkundige plannen.
‘Mail de cijfers even’
Al deze ontwikkelingen zijn vanuit technisch oogpunt indrukwekkend. De vraag is of ze allemaal tegemoetkomen aan het doel van de gebruiker, namelijk snel en juist geïnformeerd worden op basis van een complexe set aan data. Bij de klassieke dashboards werd er al verzuchtend gesproken over ‘dashboard sprawl’ en ‘dashboard fatigue’, ofwel te veel, vaak overlappende en te complexe dashboards die besluitvorming eerder blokkeren dan ondersteunen. Door de vele indrukken raken mensen verlamd en blijft er geen energie over om echte beslissingen te nemen. De gebruikers haken af, vragen om ‘de cijfers gewoon even te mailen’ of ze exporteren alles naar Excel.
Daarmee raakt het doel van het dashboard uit zicht. Bovendien kunnen de vele vereenvoudigingen in de dashboards twijfels oproepen over de betrouwbaarheid van de onderliggende cijfers, zeker wanneer teams uit verschillende dashboards andere conclusies trekken.
Hold your horses
De kunst is – en eigenlijk de opdracht aan het management – om de wildgroei aan dashboards in te dammen en te consolideren naar een beperkt aantal ‘single source of truth’-dashboards met strikte governance. Daarin kan AI een belangrijke rol spelen, zolang niet uit het oog wordt verloren waar het uiteindelijk allemaal om draait: goede beslissingen nemen op het juiste moment.
Met de televisie is kiezen er ook niet gemakkelijker op geworden, sinds het verdwijnen van de zwart-wit-tv. Het aantal tv’s en andere streamingvideo-apparaten per huishouden nam flink toe en het aanbod van videokanalen en games op elk scherm is overweldigend. Misschien is een AI-hulpmiddel dat helpt bij regie over al dat schermaanbod wel een gat in de markt.
