Als Data Consultant ben ik namens Mobilee werkzaam in het veranderteam van O&S (Onderhoud & Storingen) bij netbeheerder Alliander. Binnen ons team begeleiden we complexe veranderingen in de instandhoudingsketen. Mijn rol? Bepalen hoe data inhoudelijk kan bijdragen aan deze veranderingen en hoe we impact écht meetbaar maken.
Voor mij draaien succesvolle transformaties om de juiste balans tussen mens, proces, technologie en data. In dit artikel neem ik je mee in de praktijk van data gedreven werken.
De kloof tussen wil en kunde
Wanneer je binnen een grote organisatie vraagt of mensen data gedreven willen werken, is het antwoord vrijwel altijd volmondig 'ja'. Uit een datascan die ik bij aanvang van mijn opdracht uitvoerde, bleek dat de bereidheid groot is. Tegelijkertijd wordt er ook nog volop gewerkt aan het ontwikkelen van de vaardigheden om data te kunnen omzetten in inzichten. Dit leidt tot een aantal veelbelovende ontwikkelingen, die we de komende tijd graag een extra zet willen geven:
-
Data krijgt volop de aandacht: Binnen veranderteams speelt houding, gedrag en het ontwikkelen van nieuwe processen een grote rol. Systemen en benodigde data nemen steeds vaker een centrale plaats in het gesprek in. Collega’s ontdekken actief de weg naar relevante data en dashboards, waarmee het gebruik van data breder en toegankelijker wordt.
-
Strategie inspireert uitvoering: Organisaties werken met het OGSM-model (Objectives, Goals, Strategies, Measures) en ketenplannen. We zien steeds vaker dat strategische doelen richting geven aan meetbare KPI's op de werkvloer. Dit motiveert teams om de koppeling tussen initiatieven en impact scherper te formuleren.
-
Data-eigenaarschap groeit binnen de business: Data-eigenaarschap ontwikkelt zich van IT- naar businessverantwoordelijkheid. Data stewards krijgen helder inzicht in hun rol en in de data die binnen hun domein valt, wat samenwerking en eigenaarschap gaat stimuleren.
-
Datakwaliteit wordt inzichtelijk en bespreekbaar: De kwaliteit van data, bijvoorbeeld rondom afwezigheidsregistratie van monteurs voor de operationele planning, krijgt structurele aandacht. Teams definiëren samen wat ‘goed genoeg’ betekent en leggen heldere normen vast, zodat het vertrouwen in data groeit.
De weg naar structuur, samenwerking en meetbaarheid
Om de transitie naar data gedreven werken te maken, moet je verder kijken dan alleen techniek. Hoewel er op de achtergrond hard is gewerkt aan een moderne data mesh-architectuur en een centraal Snowflake-platform, ligt onze oplossing vooral in het slaan van de brug tussen de business en de dataspecialisten.
1. Het 'Succes is meetbaar' -template
Om veranderconsultants te dwingen gestructureerd over data na te denken, werken we nu met een 'Succes is meetbaar'-template. Dit format stelt gerichte vragen per veranderinitiatief (Epic): Welke hoofd-KPI proberen we te beïnvloeden? Welke relatie heeft dit met onze strategische OGSM? Welke data hebben we nodig om een nulmeting te doen en onze voortgang te monitoren? Dit simpele format zorgt ervoor dat teams functionele behoeftes helder formuleren vóórdat er een Epic wordt opgepakt. Je creëert heel bewust een stuur en meters om te kunnen navigeren bij de ingeslagen weg van verandering. Zonder dit instrument is feiten gebaseerd beslissen lastig.
2. De connectie tussen business en data (Yin-Yang)
We koppelen de veranderconsultants actief aan het interne datateam, het Reporting House. Tijdens zogeheten pre-PI (Program Increment) planningen zitten veranderconsultants en informatieanalisten nu samen aan tafel. De business legt de operationele problemen uit, en de analisten vertalen dit naar beschikbare dataproducten. Deze samenwerking zorgt voor enorm veel wederzijds begrip.
3. Agile prioriteren van databehoeftes
Omdat de vraag naar data-inzichten snel groeide van drie naar dertig initiatieven, moeten we capaciteit managen. Dit hebben we geïntegreerd in onze Agile/SAFe werkwijze. Dataverzoeken krijgen nu een T-shirt size inschatting van de verwachte effort. Vervolgens weegt de productmanager deze effort af tegen de verwachte business impact. Zo maken we objectieve, transparante keuzes in wat we wel en niet oppakken per kwartaal.
4. Datakwaliteit operationaliseren
Om het vertrouwen in data te vergroten, maken we de kwaliteit van data meetbaar aan de hand van een specifieke use case: de operationele planning. We gaan concreet meten in dimensies zoals tijdigheid en betrouwbaarheid. Als bijvoorbeeld de afwezigheid van een monteur in 95% van de gevallen tijdig en correct in het systeem staat, accepteren we die marge van 5% als businessrisico. Zo verschuift de discussie van een onderbuikgevoel naar feitelijke acceptatie. Met deze usecase onderdekken we ook de hobbels die we nog moeten nemen. Hoe krijgen we de SoR (System of Record) data toegankelijk? Wie in de business bepaald de kwaliteitsnorm? Hoe geven we vorm aan het escalatieproces bij datakwaliteit issues?
Start bij de functionele behoefte
Uit deze reis haal ik een aantal waardevolle lessen voor portfoliomanagers, teamleiders en data experts die hun organisatie meer data gedreven willen maken:
Datagedreven werken is geen roep om data
De kern van datagedreven werken is niet: "Geef mij toegang tot alle data". Het start altijd met de impact die je wilt maken op jouw doelgroep. Begin bij de functionele behoefte. Welk probleem probeer je op te lossen? Welk inzicht is nodig om bij te sturen? Definieer eerst de vorm waarin je inzicht nodig hebt, pas daarna volgt de techniek.
Start klein en bewijs de waarde
Ontwerp niet direct een compleet masterplan over hoe de hele data-organisatie eruit moet zien. Kies specifieke, behapbare use cases. Bouw een analyse of dashboard voor een concreet proces, zoals wij doen bij de storingsdienst, en laat de resultaten zien. Zodra de business ziet dat data daadwerkelijk sturing geeft, volgt het enthousiasme vanzelf en kun je verder opschalen.
Investeer in wederzijds begrip
Systemen kun je perfect inrichten, maar als mensen elkaar niet begrijpen, kom je nergens. Zorg ervoor dat dataspecialisten begrijpen hoe de operatie werkt (zoals het behalen van complexe vinkjes voor een monteursopleiding) en zorg dat de business snapt wat een dataproduct is. Die kruisbestuiving is de absolute sleutel tot succesvolle transformaties.
Van ondergeschoven kindje naar inzicht en sturing
Data gedreven werken is in mijn beleving niet slechts een technologische uitdaging, maar vooral een kwestie van bewuste keuzes, gestructureerde samenwerking en continu leren van de praktijk.
Wie klein durft te beginnen, data verbindt aan concrete bedrijfsdoelen en investeert in wederzijds begrip, kan impact daadwerkelijk zichtbaar en meetbaar maken. Alleen zo wordt strategische ambitie omgezet in aantoonbaar resultaat. En dat is waar de waarde van data tot zijn recht komt.
Deze blogpost is een bijdrage van Mobilee, een consultancybureau voor vraagstukken op het gebied van digitale transformatie, strategie-executie en teamontwikkeling, voor de lezers van Data Expo. Meer inspiratie vind je op www.mobilee.nl of bezoek Mobilee tijdens Data Expo.
